Herengracht 153, 1015BH153.
WHGA-status: gerestaureerd eind 2013 en opgeleverd in mei 2014.


153 Ingang naar het kantoor van Lappé & Dankelman 
Witte letters op blauwe ondergrond (houten poortje, boven toegangshek), zoals het eruit zag in 2005.


Detail, zoals het eruit zag in 2005.


Bovenstaande vormt het "WHGA-kapstokhaakje" voor ons verhaal.

Het huisnummer 153 was oorspronkelijk een vrij laag bedrijfsgebouw dat stond achter huisnummer 151. Feitelijk heet deze steeg de Pottenbakkersgang*, een naam die uit de openbaarheid verdween toen de toegang werd afgesloten door het gesmede ijzeren hek. Oorspronkelijk bevond zich in het hek ook de brievenbus voor de Firma Lappé & Dankelman ("L&D"), wijnhandelaren. Om voor hun brievenbus ruimte te maken werd indertijd een stuk gehakt uit de muur van pand 155.
* NB: ook in de Jordaan, bij de Westerstraat naast de Gasman-reclame, kennen we een Pottenbakkersgang !

Historisch onderzoek door de WHGA naar L&D leverde op: in de 19e eeuw trouwde Willem Dankelman met Clara Lappé. Hun zoon Frederik Hendrik werd geboren omstreeks 1806 werd wijnhandelaar bij Lappé en Dankelman. Na zijn dood in 1856 werd F.H. opgevolgd door zijn zoon Willem die op 16 september 1839 in Amsterdam geboren was. Willem jr trouwde in 1870 in Den Bosch met Lucia F.M.H. van Rijckevorsel en overleed eind 1897 te Amsterdam. Zij hadden een dochter Maria Aleida Dankelman (1871-†1959). In de 19de-eeuw was de firma Van der Putt uit Deventer vermoedelijk een afnemer van L&D-wijnen, gezien de opmerking dat lege flessen van o.a. L&D geretourneerd werden. In het telefoonboek 1915 vond de WHGA dat de wijnhandel L&D ook gevestigd was op de Oudezijds Voorburgwal 161 (tel.nr. N2672). Verder woonde in die tijd de fabrikant Jan Dankelman & Co aan de Bilderdijkstraat 97 (tel.nr. Z3043) en/of in Bussum aan de Vlietlaan 12 (tel.nr. 495), maar het is ons nog niet bekend of dit wat met L&D te maken had.

De naam Lappé is vaak ook verbasterd tot Lappe of Lappee wat zoeken naar nakomelingen bemoeilijkt. Het enige spoor dat de WHGA tot nu toe vond leidde naar Francess Moore Lappé (10-2-1944) die iets met wijn schijnt te hebben, maar zij Amerikaanse. De WHGA vraagt zich daarom af of er nog een nazaat van L&D leeft, en of die Lappe, Lappee of Lappé of Dankelman nog iets weet van de bedrijfshistorie. Heeft u tips ? Schrijf de WHGA !

Het pand huisnummer 151 had vroeger, zoals gebruikelijk bij veel grachtenpanden, waarschijnlijk een buitentrap naar de beletage en daaronder een trapje naar het sousterrain. Nummer 151 had ooit een achteringang in de steeg. Het huisnummer 153 op het poortje heeft nu feitelijk geen betekenis meer doordat het voormalige bedrijfspand 153 na het vertrek van L&D bij de huisnummers 147-149 getrokken is, en daarbij 151 omarmt. De panden 151, 155 en die aan het Singel hebben geen deuren die uitkomen op de steeg, dus 147-149 zijn tegenwoordig de enige officiële gebruikers. Dat gebruik beperkt zich voornamelijk tot het buiten neerzetten van overbodige zaken en afvalzakken.

Hoewel de steeg, het hek en het poortje volgens het kadaster dus behoren tot de eigenaren van 47-149 / 153 aan de linkerzijde heeft de eigenaar van 151 na restauratie van de zijmuur in 2011 geconstateerd dat het hek en poortje er slecht aan toe waren. Dat werd verergerd doordat de grachtenpanden 151 en 155 in de loop der eeuwen naar elkaar toe waren bewogen zodat er steeds minder ruimte overbleef voor het klemgelopen hek en het houten poortje dat daardoor volledig scheef gewrongen werd. Die schilderachtige situatie noodde overigens vele toeristen ertoe het poortje te fotograferen.

Na de constatering door de WHGA dat het een vroege reclametekst voor L&D betrof, en door de VVAG / VVAB dat het houten poortje onder het "poortjesproject" zou kunnen vallen werd besloten niet te wachten op uitblijvend initiatief van de VVE 147-149, maar de restauratie aan te pakken. Daartoe nodigde de WHGA in overleg met 151 timmerwerkplaats "de vijf Prinsen" en restaurator Hans Koning uit. De eisen van de WHGA waren dat zoveel mogelijk materiaal en karakter van het scheve poortje bewaard moesten blijven, de oorspronkelijke tekst hersteld en de uitvoering zodanig dat het poortje weer "een eeuw" mee zou kunnen gaan.

Christian Wolter, één van de 5 Prinsen, heeft het poortje uit de steeg gedemonteerd, en een mal gemaakt voor de herplaatsing later. De WHGA heeft het poortje geheel fotografisch gedocumenteerd en Hans Koning heeft de contouren van de tekst opgetekend. In de werkplaats heeft Christian het poortje geheel uiteengenomen en "fachmännisch" alle stukjes verrot hout vervangen door nieuwe. Daarna is letterlijk met passen en meten ervoor gezorgd dat de vernieuwde en heel stevige constructie precies in de mal past om problemen bij de herplaatsing te voorkomen. De tint blauw was naar alle waarschijnlijkheid overgebleven na verwering van het gele pigment uit de oorspronkelijke kleur donker grachtengroen. Voor een duurzaam resultaat vond het Hans beter de gebarsten en ingedroogde oude verflagen toch te verwijderen. Na de gebruikelijke voorbehandeling van het hout, vooral van alle kopse kanten, zijn de delen weer, vrijwel zo scheef als ze waren, in elkaar gepast en alle naden waar regenwater in zou kunnen blijven staan goed afgedicht met een epoxyvuller. Na het aanbrengen van enkele "vette" lagen traditioneel donker grachtengroen (bijna zwart, op oliebasis) heeft Hans als sluitstuk de tekst opnieuw "uit de hand" geschilderd, exac zoals hij het eerst had opgetekend.

Het herplaatsen van het gerestaureerde poortje in mei 2014 ging vlot, tot genoegen van de omwonenden. Als extra-service voor de gebruikers 147-149/153 van de steeg, en t.b.v. eventueel gevelonderhoud van de panden 151 en 155 onderzoekt de WHGA nog of het geklonken ijzeren hek ook weer gangbaar gemaakt kan worden en gerestaureerd met behoud van zoveel mogelijk origineel smeedwerk. Deze service van de WHGA valt overigens niet onder de doelstelling van de WHGA, VVAG of VVAB en komt dus voor rekening van de aan- en omwonenden.

Bovenstaande tekst zal na 2014 nog gecorrigeerd en aangevuld worden met foto's van de restauratie.

Naar restauratieoverzicht.
Home.