Het ARCHIEF bevat 4 genummerde nieuwsbrieven

 

De WHGA verzond nieuwsbrieven in 2005, 2006, 2007 en 2009 per e-mail aan circa 500 Nederlandse belangstellenden. Wilt u zich aan- of afmelden of wijziging van uw e-mailadres doorgeven, schrijf aan de WHGA.


Nieuwsbrief juni 2005 (No.1):

 . WERKGROEP HISTORISCHE GEVELRECLAMES . AMSTERDAM e.o.

Beste Belangstellende,

De WHGA, kan in Amsterdam Oud-West terugkijken op een uiterst succesvolle start van het restauratie-seizoen. Door de enthousiaste adoptie van de door WHGA voorgestelde restauraties heeft Stadsdeel Oud-West een belangrijke bijdrage geleverd om de beschamende Amsterdamse restauratie-achterstand in te lopen. Aldus zijn een aantal ankerpunten voor de locale historie van deze levendige 19e eeuwse wijk veiliggesteld.

Het enthousiasme werd niet alleen gevoed door de mogelijkheid een deel via het Europese "Urban"-project te financieren maar zeker ook door persoonlijke inzet en betrokkenheid van de Stadsdeelmedewerkers ! Het was voor WHGA dan ook een genoegen daadwerkelijk in de restauraties te kunnen participeren. De ingeschakelde restauratoren waren Wendy Schoenaker, Myrthe de Smith & Saskia van der Poel en Marcel Kneppers, allen met deskundige assistent(es). Zij deelden ten volle in het aanstekelijke enthousiasme en leverden het beoogde vakwerk dat op waardering van de buurtbewoners kon rekenen. Met als gevolg dat WHGA diverse keren de media bereikte.

Daarnaast is door WHGA noest doorgewerkt aan de complete inventarisatie van alle nog bestaande historische gevelreclames ("objecten") in Amsterdam - en een beetje daarbuiten.... In een volgende nieuwsbrief komen we daarop terug. Naast frequent contact met de Amsterdamse monumentenzorgers is door WHGA ook contact gelegd en onderhouden met een aantal belangrijke stedelijke organisaties.

In feite is binnen drie jaar dus bereikt dat Amsterdam bepaald niet meer achterlijk is in dit opzicht. Waar het ons nu om gaat is het zichtbaar maken van de eerste serie restauraties enerzijds en de inventarisatie-resultaten anderzijds. En niet te vergeten het verbeteren van de contacten met de andere Amsterdamse stadsdelen en vooral het aanboren van financieringsmogelijkheden voor noodzakelijke restauraties daar. Want het is inmiddels duidelijk dat in vrijwel ieder stadsdeel behoudenswaardige reclames aan ons overgeleverd zijn, dat ons initiatief goed ontvangen wordt, maarrrrůů

 
 
Organisatie
De WHGA streeft ernaar kennis over bovengenoemde objecten te vergroten en te verspreiden, zowel bij het publiek als bij ambtenaren, politici en restauratoren. Uiteindelijk wenst WHGA minstens (passief) behoud van de nog bestaande objecten en indien nodig conservering of restauratie. Tot nu toe is het gelukkig uitzondelijk dat we een negatieve reactie kregen. Dus we concluderen dat het met het draagvlak wel goed zit en ontlenen daaraan een grote motivatie om op de ingeslagen weg door te gaan.

De inventarisatie was erg arbeidsintensief en zal ook in de toekomst continue completering, aanvulling en actualisering vereisen. De restauratie-voorbereiding, -co÷rdinatie en -begeleiding is ook arbeidsintensief gebleken. De initiatiefnemers komen door de hiervoor genoemde activiteiten niet toe aan structureel archief- en bronnen-onderzoek, opbouw afbeeldingencollectie, werving (promotie, lezingen, fondsen) en publiciteit (nieuwsbrieven, fietsroutes, eigen website).

Waar het zoals altijd om draait is voldoende menskracht en financiŰle middelen. Daarmee kom ik op een lastig punt, want de initiatiefnemers van WHGA waren indertijd van mening dat we beter daadwerkelijk aan de slag konden gaan dan te verzanden in de perikelen die oprichting van de zoveelste stichting met zich mee zou brengen. Nu kunnen we aantonen dat deze aanpak tot waardering heeft geleid maar voor de initiatiefnemers zijn de grenzen in zicht. Meer medewerkers zijn dus noodzakelijk.

Voor de WHGA is het een handicap gebleken dat we geen rechtspersoon zijn aangezien we dan geen restauratie-opdrachten kunnen verstrekken, donateurs kunnen werven of fondsen interesseren om restauraties te subsidiŰren. Dat is dan ook de reden geweest dat door WHGA ge´nitieerde restauraties steeds door Stadsdeel, Woningbouw-organisatie, Vereniging van Eigenaren of Stadsherstel bij een restaurator in opdracht zijn gegeven.

Na de publicaties als gevolg van de eerste restauraties waren er nogal wat tipgevers; inmiddels is deze stroom echter weer opgedroogd. Het is kennelijk nodig steun te zoeken bij nieuwe doelgroepen; daarvoor benaderen we nu buurtkrantjes. Structurele samenwerking met aanverwante organisaties is door WHGA wel onderzocht maar heeft in eerste instantie niets opgeleverd doordat betreffende organisaties zelf marginaal of inactief zijn en/of de handen vol hebben aan hun eigen doelstelling. Misschien moet WHGA nu alsnog voor de stichtingsvorm kiezen ?

Hoewel het oprichten van een stichting op zich geen gigantische klus is moet er toch herhaaldelijk moeite gedaan worden voor de instandhouding ervan. Daarvoor zijn nieuwe bestuursleden nodig en moet meer overlegd worden. Er is daardoor minder gelegenheid om ad-hoc te handelen. Wat we ongewenst achten is dat de stichting een doel op zich wordt; het moet prestatie-gericht blijven. We horen graag hoe u hierover denkt.



Foto┤s en tips
Wat betreft de zichtbaarheid is er inmiddels ÚÚn-en-ander op het internet te vinden. De WHGA heeft (nog) geen eigen website bij volstrekt gebrek aan tijd bij de initiatiefnemers. Maar via de websites van onze top-restaurateur Wendy, op Cultuurnet, en vooral die van belangstellende Leo kunt u toch een redelijk aantal schitterende "plaatjes van schilderingen" thuis bekijken. In deze nieuwsbrief staan om het wat compact te houden dus geen foto┤s. Voor een groot aantal URL┤s / links: zie de nieuwsmail.

De WHGA zal in de toekomst het (digitale) fotobestand bij de inventarisatie moeten completeren en u t.z.t. om hulp vragen daarbij. Voorwaarde lijkt voorlopig een niet-te-hoge en niet-te-lage resolutie dus (ongeveer 150 ß 300 dpi) met een maximale bestandsgrootte van 300 kB per stuk in .jpg-format. Wegens beperkingen van de mailbox is het nu beslist niet de bedoeling om ons nu al foto┤s te mailen !

Wat betreft de tips is het altijd van belang om te melden dat ergens werkzaamheden zijn aangevangen die ertoe zouden kunnen leiden dat een historische reclame het loodje zal leggen. Juist daarom is (fotografisch) documenteren van het grootste belang. En schroomt u vooral niet om zoveel mogelijk betrokkenen bij de werkzaamheden erop te wijzen dat restauratie een alternatief kan zijn voor verwijdering. Benaderen van de opdrachtgever of eigenaar moet dan ook zo snel mogelijk gebeuren. Het eventueel optekenen op calque-papier hoeft op zich niet veel tijd te kosten mits de reclame eenvoudig te benaderen is, bijvoorbeeld door gebruik te maken van de steiger van de aannemer.



Bezichtiging
Voor u natuurlijk een belangrijk punt: u wilt de restauraties en nog te restaureren objecten wel eens met eigen ogen aanschouwen. Het zou handig zijn als de WHGA u daarvoor een routeboekje zou kunnen aanbieden. Voor ons is niet zozeer het aantal restauraties of bekende objecten de beperkende factor, integendeel, maar de menskracht ontbreekt ons om zo┤n brochure daadwerkelijk samen te stellen en fondsen te werven voor de duplicering ervan. Een gezamenlijke wandeling of fietstocht zou ook een mogelijkheid zijn natuurlijk, maar de organisatie eromheen kunnen we met de beschikbare bemensing nu helaas nog niet opbrengen. We hopen daarom dat in de toekomst de rondleiders van Gilde-Amsterdam de historische reclames als een standaard-element in hun wandelingen willen opnemen. Als alternatief adviseren we u om op internet te surfen naar de route die Leo Reniers bedacht heeft.

namens de WHGA



Nieuwsbrief februari 2006 (No.2):

 . WERKGROEP HISTORISCHE GEVELRECLAMES . AMSTERDAM e.o.

Beste belangstellende,

In de vorige nieuwsbrief (juni 2005) bracht de Werkgroep Historische Gevelreclames Amsterdam (WHGA) u op de hoogte van recente ontwikkelingen met de belofte u te informeren over ons inventarisatieproject voor historische buitenreclames.
 
 
Voortgang
Nadat in Oud-West zelfs de totnutoe langste gevelreclame (Bilderdijkstraat tegenover Kwakersplein) gerestaureerd was, viel de winter in. Dit 25 meter lange opschrift ("Depot der ZuidHollandsche Bierbrouwerijen, den Haag") vormt net onder de dakgoot wel een hoogtepunt dat zeker qua lengte moeilijk te evenaren zal zijn. Behalve dan door de werkelijk gigantische "Nederlandsche Dok- en Scheepsbouwmaatschappij" in Stadsdeel Noord !

Op de valreep werd nog gestart met de opdracht om in Stadsdeel Centrum een deerlijk gehavend reclame-tegeltableau te gaan herstellen. Verder gingen wij voort met de voorbereiding van een restauratie aan de Vijzelgracht. En in de Stadsdelen Oud-Zuid en Westerpark zijn de contacten ge´ntensiveerd.

Helaas zijn er ook door betreurenswaardige gevelreinigingen (dit keer in Stadsdeel Centrum) weer enkele historische teksten uit de openbare ruimte verdwenen. Dit terwijl wij dachten dat voor dit soort werkzaamheden nu vrijwel altijd een bouwvergunning moet worden aangevraagd waardoor een vangnet ontstaat voor erfgoed-objecten ! Dit was voor ons juist ÚÚn van de redenen om de bekende objecten eens op een rijtje te zetten.
 
 
Inventarisatie
WHGA-medewerker Richard Hengeveld bleek als historicus een scherp oog voor dit onderwerp te hebben. Hij gaf daarvan blijk in een serie artikelen in het onvolprezen maandblad Ons Amsterdam. Op basis van zijn schoenendozen vol aantekeningen, het Murenboek met foto┤s van Edward Schenk en de uitgebreide lijsten van Marc Stegeman is de inventarisatie gecompileerd tot een eensluidende lijst van 'objecten'. Ook enkele tipgevers leverden een bijdrage.
Bij de (Amsterdamse) inventarisatie hebben we rekening gehouden met factoren als terugvindbaarheid, accuratesse en toekomstig gebruik. Door gebruik te maken van hyperlinks is vrij gemakkelijk aanvullende informatie aan deze database te koppelen zoals een reeks digitale foto┤s, scans van artikelen, dossiers, verwijzingen en dergelijke.

Wat betreft de accuratesse moet u denken aan een exacte registratie van de nu nog te identificeren tekst en het exacte adres (huisnummer, straatnaam, postcode, locatie van het object op het pand). Naast het soort object (zie hierna) noteren we ook eventuele figuratieve of grafische kenmerken en kleurgebruik. Natuurlijk geven we ieder object een uniek WHGA-registratienummer en indien bekend en aanwezig noteren we het monumentennummer van het pand.

De inventarisatie is inmiddels aangeleverd aan het Gemeentelijke bureau Monumenten (bMA) omdat tegenwoordig wordt ingezien dat historische gevelreclames op hetzelfde niveau cultureel erfgoed vertegenwoordigen als gevelstenen en dat zij daarom ook een zekere mate van bescherming behoeven.
Via het intranet van bMA kan de ambtelijke organisatie dan eenvoudig nagaan of op een bepaald pand ge´nventariseerd is omdat een (rest van een) object aanwezig is. Afgeleiden van deze inventarisaties vinden inmiddels hun weg naar de Welstandsnota┤s van de Stadsdelen waarmee het onderwerp eindelijk goed op de kaart is gezet.
 
 
Reikwijdte
De objecten blijken nogal te variŰren in soort en uitvoering. Het gaat de WHGA in principe alleen om oudere teksten en/of afbeeldingen die een reclamefunctie hadden. Objecten ouder dan circa 1850 komen niet voor (we schatten de  oudste bekende nu nog bestaande in Amsterdam daterend uit ongeveer 1900). De jongste historische reclame-uiting is nu pakweg vijftig jaar oud, maar wegens de meestal korte economische levensduur van reclame ligt voor ons de grens op 25 jaar.

Om te begrenzen vallen daaronder dus meestal niet simpele namen van gebouwen (zoals "Hammerfest" of "Politieposthuis") of decoratieve afbeeldingen zonder reclamefunctie (zoals portiek-tegeltableau┤s, graffiti of muurgedichten). Ook historische ontboezemingen of actiekreten zoals "Git ik hou van je!", "Trix ik kom bij je wonen" of "ADM moet open" passen (wellicht helaas) niet binnen het aandachtsgebied van de WHGA maar hebben wel een duidelijke curiositeitswaarde. Recent aangebrachte gevelreclames passen ook niet in ons straatje, maar gerestaureerde historische natuurlijk weer wel!

Verder begeeft de WHGA zich niet op het terrein van de gevelstenen, (emaille) reclameborden, lichtmastreclames, driehoeksborden, verkeersborden, uithangborden, billboards en reclameposters en -affiches aangezien daar vaak al andere organisaties voor zijn. Als echter blijkt dat een historische en unieke, curieuze of karakteristieke tekst of afbeelding bedreigd wordt zonder dat dit onder de bemoeienis valt van een verwante organisatie is de WHGA niet te beroerd om te pogen dit verweesde object onder haar hoede te nemen.

Er zijn nog een paar uitvoeringsvormen van gevelreclame naast de 'klassieke' muurschildering waarop voor WHGA zeker wat betreft de restauraties de nadruk ligt. Naast de muurschildering of gevelschildering onderscheiden we: het (tegel)tableau, de moza´ek, het bord (diverse materialen), (marmer)glas, de beschilderde latei(balk), (neon)lichtreclame, reliŰf en smeedwerk. Een reliŰfreclame kan zijn een gevelsteen, een gehakte of gefreesde natuursteen of een in vorm gestuct object. En soms zit de oude reclame niet op de gevel maar op het dak verborgen.
 
 
Financiering
Er zijn in Amsterdam maar weinig (geschilderde) merkreclames. Die kunt U als afbeelding van affiche (poster) of billboard meestal wel terugvinden op de website van het Reclame Arsenaal. Het Reclame Arsenaal vindt ons initiatief goed maar kan er niets aan doen dat enkele grote bedrijven waarvan de WHGA reclames gerestaureerd heeft (zoals Heineken, Van Haren, Fiat en Seat) tot nu toe echter voor WHGA de hand op de knip houden.



Publiciteit
Omdat de WHGA geen eigen budget heeft, zijn papieren publicaties eigenlijk niet te realiseren. Maar het tiental Amsterdamse wijk- en buurtkranten heeft graag kopij van ons opgenomen waardoor in ieder geval op lokaal niveau de bevolking van dit gevelerfgoed kennis kon nemen. Maar in landelijke publiciteit is de WHGA tot op heden nog niet succesvol. Hopelijk komt daar door vrijwilliger Fons Alkemade verandering in.

Daarnaast is het erg handig om de aanwezige kennis te cumuleren op een website. Gelukkig heeft actieve 'oudere jongere' Leo Reniers uit Oud-West het beheren van de WHGA-website op zich genomen. Wij verwijzen u dan ook graag naar www.gevelreclames.nl waar u niet alleen een groot deel van de Amsterdamse inventarisatie kunt inzien, maar ook handige weblinks naar aanverwante initiatieven in het land en daarbuiten.

Zegt het voort, en uw bijdragen zijn altijd welkom. De WHGA wenst u veel lokaal initiatief en een goed restauratieseizoen toe!


namens de WHGA


Aanvulling juni 2007:
Uit een vriendelijke reactie die wij ontvingen van het ReclameArsenaal - waarvoor dank! - werd ons duidelijk dat onze opmerkingen in bovenstaande nieuwsbrief wel wat nuancering behoeven. De co÷rdinator van het ReclameArsenaal meldt ons:

  1. reclamebureaus zijn geen sponsors van het ReclameArsenaal.
  2. het ReclameArsenaal is een geheel onafhankelijke stichting "zonder reclame".
  3. we hebben een stichting van Vrienden van het ReclameArsenaal, die jaarlijks een bedrag doneren; onder die vrienden zitten reclamebureau's, adverteerderes, mediabureaus e.a.
  4. de meeste van onze bescheiden inkomsten zijn afkomstig van fondsen, projectsubsidies, die jaar in jaar uit per project moeten worden verworven; voorts is er financiŰle steun o.a. van het nationaal museum voor grafische vormgeving De Beyerd, JC Decaux e.a.
  5. merkreclames voeren bij het ReclameArsenaal nergens "de boventoon" - zie onze collectie van nu bijna 30.000 items vanaf ca.1870...
  6. de suggestie van een verbinding van het ReclameArsenaal met "Grote Bedrijven Die De WHGA Niet Steunen" is misleidend.
  7. her ReclameArsenaal vindt het werk van de WHGA niet alleen maar "goed", wij juichen het toe en willen het waar mogelijk steunen!.

 

Nieuwsbrief mei 2007 (No.3):

. WERKGROEP HISTORISCHE GEVELRECLAMES . AMSTERDAM e.o.

Beste Belangstellende,

om te beginnen:  "wilt u uit de WHGA-mailinglijst verwijderd worden, stelt u ondergetekende dan daarvan op de hoogte.

Gelukkig is er eindelijk weer wat te melden over de Historische Gevelreclames in Amsterdam en omstreken. Dit ondanks de sinds herfst 2006 zeer beperkte mogelijkheden van WHGA om nog activiteiten te ontplooien. Dat is dan ook de reden dat u sinds mijn vorige Nieuwsbrief No.2 van februari2006 niets meer gehoord had. Misschien was u door de in den Haag actieve SHIE nog wel uitgenodigd voor de landelijke presentatie door WHGA bij Amsterdam Stadsdeel Oud-West van een twintigtal restauraties; de uitnodigingen daarvoor werden niet door WHGA verzorgd. De circa 20 belangstellenden hebben in ieder geval een goed beeld gekregen wat WHGA met hulp van een actief Stadsdeel en enthousiaste restaurators heeft kunnen bereiken. En na onze sucesvolle inventarisatie weet WHGA dat er nog heel wat werk verzet moet worden.

Behalve in Oud-West is met een uiterste inspanning nog een erg opvallend groot reclamevlak gerestaureerd in het Centrum op de hoek van de Vijzelgracht en de Nieuwe Looiersstraat, vlakbij het Weteringcircuit. De 3 reclames in dit vlak heeft WHGA gedateerd omstreeks 1915, dus de periode dat er wel enigszins sprake was van een wildgroei waar de toenmalige Heemschutters tegen te hoop liepen, en dat Reclametoezicht tot stand kwam (zie hieronder).

De voorbereiding en de financiering in Stadsdeel Centrum gaven weer vrijwel onoverkomelijke hoofdbrekens, maar WHGA kreeg uiteindelijk de benodigde medewerking van de Monumentenambtenaar, eigenaar Heren2, restaurator Wendy Schoenaker, en niet te vergeten de medewerkers van schildersbedrijf en aannemer en aanmoedigingen van de winkelier(s) en (buurt)bewoner(s). Gelukkig bleek het mogelijk door financiŰle bijdragen van de eigenaar Heren2, binnenstadsfonds Heijmeijer van Heemstede en zelfs Projectbureau Noord-Zuidlijn nog net op tijd voor invallen van de natte moesson de restauratie te completeren.

Bemoeilijkende factor behalve de financiering waren de onzekerheden bij de planning voor medegebruik van de steiger, de voorafgaande gevelreiniging (d.m.v. afbijtpasta i.p.v. stralen) en het door Monumentenzorg gewenste gevelteer dat een onjuiste ondergrond zou vormen voor de reclameschildering die met de specifieke gevelverf van Remmers weer opgebracht zou moeten worden.

Ook bij deze restauratie heeft de speurzin van WHGA ertoe geleid dat i.p.v. het jarenlang zichtbare "venstertje" van circa 2x3 meter nu de volledige reclameteksten van 3 reclames over 4x6 meter weer zichtbaar zijn. De vondst van zeker 2 versies van de middelste reclame over elkaar stelde WHGA voor een probleem. Zeker toen de restaurator bemerkte dat de oorspronkelijke lay-out van de oudste versie wat onbeholpen gezet was: de neiging dit te corrigeren hebben we moeten onderdrukken.

In later jaren zijn de historische reclameschilderingen overgeschilderd of geteerd en afgedekt geweest met reclameborden: een figuratieve versie van de bovenste gerestaureerde en nog later door een gelijknamig biermerk dat overigens consequent niet wenst te sponsoren.

Vervelend was ook dat de informatie in de Beeldbank van het GemeenteArchief onduidelijke beelden opleverde die niet in voor deze restauratie relevante jaren en waren gefotografeerd. Zelfs de recent aan de Beeldbank toegevoegde collectie historische foto┤s van afdeling Reclametoezicht van B&W bleek vrijwel geen overlapping te hebben met de huidige WHGA-collectie. Op het fotofestival (Utrechtse Poort, Naarden) is een tentoonstelling ingericht "Reclametoezicht Amsterdam 1925-1935".

Gelukkig biedt de WHGA-website gevelreclames.nl nu wel een tijdsopname van de Amsterdamse collectie. Via een speurtocht in het GAA naar de historie van de toenmalige adverterende bedrijven kwam WHGA ook niet veel verder: vooral over kleinere "neringen" is nauwelijks iets vastgelegd of gericht gecatalogiseerd en traceerbaar. Misschien biedt verdergaande digitalisering en "OCR┤en" van teksten ooit wel die mogelijkheid, maar de capaciteit om foto┤s beter te ontsluiten zal altijd wel ontbreken. Bij toeval werd wel een foto aangetroffen van een vrijwel gelijk reclamevlak als de bovenste gerestaureerde. Bij zichtcontrole hoek Middenweg/Ringvaart bleek echter dat voor die gevel al decennialang en ander pand te staan. Als dat ooit afgebroken zal worden heeft WHGA weer wat te doen...

Ook nog in 2006 werd een deerlijk gehavend JŘgenstil tegeltableau in de Nieuwe Hoogstraat schitterend gerestaureerd door Bodill Lamain. Het maakt reclame voor een fourniturenzaak waarvan de historie "tot zeker 1768" teruggaat en waarvan de opvolger nog steeds ernaast gevestigd is. Hier met financiŰle bijdragen van de Welzijnsorganisatie voor de Binnenstad en de WBC Algemene Woningbouw Vereniging die er voor de zekerheid een beschermende glasplaat voor geplaatst heeft.

Naast de hiervoor beschreven restauratie die WHGA actief begeleid heeft kon met relatief weinig inspanning gestimuleerd worden dat nog een aantal restauraties in gang werden gezet. Dat betreft echter geen reclameschilderingen, maar reliŰfs en 2 ceramieke gevelpuien van de Gruyter, vlak bij elkaar en beide in Stadsdeel Westerpark. Hier pakten zowel het Stadsdeel als de WBC┤s Rochdale en ZomersBuiten de restauratie op juiste wijze aan.

De ene serie reliŰfs zijn te vinden op het Stadsdeelkantoor in het Westerpark, ooit het hoofdkantoor van de International Continental Gas Association (ICGA, voor de naasting tot Gemeente Gasbedrijf). Het andere is een relief boven Bakkerij Mediterranee in de Haarlemmerstraat dat aangeeft dat daar sinds mensenheugenis een "Luxe Bakkery" is gevestigd: deze letters zijn weer goudkleurig ingevuld. Grappig is dat WHGA de term "luxe" op 1 uitzondering na steeds tegenkomt bij bakkerijen.

Verder zijn contacten gelegd om unieke reliefletters op een stalen lateibalk opnieuw te laten vergulden en nog een geschilderde reclametekst(ook op een lateibalk) te laten herstellen; beide in de Groen van Prinstererstraat. En zijn er ook in 2006-2007 nog een aantal historische reclames herontdekt en aan onze database toegevoegd. Helaas zullen er net als vorig jaar ook dit jaar weer enkele ontdekkingen gaan verdwijnen door sloop van het pand (o.a. Bloemstraat, Molukkenstraat), of gevelreiniging zonder dat de WHGA kans ziet om op tijd een restauratieactie te starten (Melkunie-Sterovita).

Leuk is om incidenteel op het internet te zoeken en te ontdekken dat ook buiten Amsterdam wel restauraties tot stand komen. Naast den Haag (video interview met RenÚ Klarenbeek), Utrecht (Bakkers-reclame) en Valkenburg (Teekens aan de wand) natuurlijk ook Nijmegen (Harpol-Solo-reclame) en Dreischor (Solo-reclame) en Hilversum (Carpetten-reclame). Waar bekend zal de WHGA-website gevelreclames.nl hiernaar verwijzen.

namens de WHGA


Nieuwsbrief november 2009 (No.4):

. WERKGROEP HISTORISCHE GEVELRECLAMES . AMSTERDAM e.o.

Beste Belangstellende,

OM TE BEGINNEN:
Uw e-mail adres wordt uitsluitend door WHGA voor deze niet-commerciele publicatie gebruikt. Evenals bij de vorige WHGA-Nieuwsbrief vraag ik u of u uit de WHGA-mailinglijst verwijderd wilt worden. Stelt u in dat geval ondergetekende dan daarvan op de hoogte door mij te e-mailen : verwijder mij uit mailinglijst. Hetgeen ik dan prompt zal doen.

De vorige nieuwsbrief kreeg u van WHGA medio 2007. Hoewel in de tussenliggende periode WHGA wel alert was of er ergens een historische reclame opdook of door renovatie of sloop bedreigd werd kwam het nauwelijks tot actie. Maar nu valt er weer wat melden over de Historische Gevelreclames in Amsterdam en omstreken.


AMSTERDAM-WEST:
Door de financiele ondersteuning van Stadsdeel Oud-West is het mogelijk gebleken om weer enige al in 2005 teruggevonden historische reclames te restaureren. Deze bevinden zich op de lateibalken van de panden Jacob van Lennepkade 299-313. Daarvan waren enkele al in vorige jaren onderhanden genomen, maar nu hebben ook de eigenaars van 301, 305, 307 en 311 toestemming gegeven (de huurder van 309 weigert nog..). Op 313 zat ooit een slijterij of cafe met in het cement nog een vaag zichtbare contour van een biermerk.

Tevens is, om de hoek van de J.v.Lennepkade, voor het eerst in Amsterdam de "Kampense oplossing" in de praktijk gebracht. Op het pand Staringstraat 2 heeft restaurator Wendy Schoenaker al in 2005 het reclamevlak op de 1e etage geconserveerd. Daarop waren, sinds de bouw van het pand met op de beganegrond een slijterij / cafe, achtereenvolgens 3 of 4 reclames geschilderd.

Nu WBC "Alliantie" (vroeger "de Dageraad") het pand ging renoveren kwam ook de toestemming om op de 2e etage de vrijwel onzichtbare oudste muurschildering (van de 1e etage) in volle glorie zichtbaar te maken (zie bijlage, foto Wendy Schoenaker). Aannemersbedrijf Coen Hagedoorn verleende ons toegang tot de steiger. Stadsdeel Oud-West gaf daarvoor de financiele mogelijkheid. Tevens is het muurvlak op de 3e etage van een passende ondergrond voorzien al hebben we geen bewijs kunnen vinden dat het als reclamevlak verhuurd is geweest.

Op de 1e etage valt te lezen dat het cafe de Toren was genoemd door eigenaar de Jong omdat op de hoek ertegenover de Vincentiuskerk stond, nu is dat nieuwbouw met een Vincentiuskapel. Op de 2e etage staat Porta Pia wat aan de toegangspoort naar Rome refereert als associatie naar het centrum van de katholieke kerk. De slijterij verkocht kennelijk het likeurtje "Elixir d┤Anvers" dat toen in de mode was bij de kerkgangers.

Cafe de Toren is uiteraard het eindpunt van de WHGA-wandelroute door Oud-West; Fons Alkemade van WHGA is nu bezig om het wandelrouteboekje af te maken.


AMSTERDAM-NOORD:
Aan de overkant van het IJ is na lang aandringen van voornamelijk historicus Richard Hengeveld van de WHGA door het plaatselijke projectbureau opdracht gegeven om de grootste historische reclametekst van Nederland te herstellen. Toen eenmaal de steigers er stonden verscheen er plotseling graffity over deze tekst. Nadat de graffity weer was verwijderd zijn uiteindelijk toch de letters NDSM (volluit: Nederlandsche Dok- en Scheepsbouw Maatschappij) opnieuw geschilderd.


OVERIGE STADSDELEN:
Kort geleden werd de verwijdering van moderne reclames aan "de rode loper" hervat. Kennelijk laat zich dat beleidsdoel van Stadsdeel Centrum moeilijk verenigen met behoud en herstel van historische gevelreclames, want ondanks positieve mondelijke reacties van raadsleden is WHGA er nog steeds niet in geslaagd om daadwerkelijke steun te realiseren. Mochten er in 2010 financiele middelen ter beschikking komen, dan zou WHGA in Centrum een keus moeten maken welke historische reclame als volgende hersteld zal kunnen worden.

Ook in Stadsdeel Oud-Zuid zou WHGA graag in 2010 minimaal 1 restauratie in gang zetten, maar dat kan pas als we het vertrouwen hebben over voldoende financien te beschikken.


ORGANISATIEVORM:
Om pragmatische reden is WHGA aan de gang gegaan zonder eerst een Vereniging of Stichting op te richten. Dat WHGA nog steeds een Werkgroep is en niet een (uitvoerende) Stichtingsvorm heeft maakt het onwenselijk en onmogelijk om zelf een subsidiepotje op te zetten zoals bijvoorbeeld de VVAG dat heeft. WHGA heeft eerlijk gezegd ook nog niet veel moeite gedaan om daarvoor de juiste vrijwilliger(s) aan WHGA te binden, mede omdat de nadruk van de inspanning lag bij de tot-nu-toe toch al circa 25 gerealiseerde restauraties.


WEBSITES:
Leo Reniers heeft op enthousiaste wijze enige jaren geleden www.gevelreclames.nl voor WHGA gebouwd en onderhouden. Als veteraan heeft hij na wat gezondheidsklachten een tijdje geleden besloten dat werk niet voort te zetten. Dat is de reden dat bijwerken van deze website gestaakt is. WHGA houdt deze website van Leo uiteraard wel in stand totdat zich een nieuwe vrijwilliger aandient om de door WHGA verzamelde en gearchiveerde informatie via een nieuwe website toegankelijk te maken.

WHGA heeft vernomen dat buiten Amsterdam inmiddels ook weer enkele historische gevelreclames gerestaureerd zijn. Hoewel Wendy Schoenaker natuurlijk niet als enige restaurator hieraan werkt geeft www.wendyschoenaker.nl wel een overzicht van de meeste recente restauraties.


BIJEENKOMST:
Op 20 november 2009 organiseert STIEL in Leiden i.s.m. "geveltekens"-restaurateursplatform "Tekens aan de Wand" een bijeenkomst waar WHGA uiteraard aanwezig zal zijn. De uiterlijke aanmeldingsdatum is 16 november 2009. Inlichtingen voor een uitnodiging en programma kunt u per e-mail aanvragen bij de website van TadW (Peter Nijhof) of STIEL (Joop Gijsman).

namens de WHGA


Geen nieuws meer?
Vraagt u zich nu af of de WHGA na 2009 is ingeslapen ? Bepaald niet ! Tussen 2009 en 2013 heeft de WHGA een flink aantal restauraties afgerond, we kregen aandacht van de pers en andere media. En tussendoor slaagde het WHGA-team erin om eind 2012 (met een zetje in de rug van Stadsdeel-West) een schitterend wandelboekje samen te stellen en uit te geven: "Muurreclames in Mokum - Oud-West" toont onze wapenfeiten. De aankondiging van dit wandelboekje werd per e-mail (die gezien kan worden als Nieuwsbrief No.5) door de uitgever aan alle belangstellenden op de WHGA-adreslijst verzonden; ook de landelijke achterban van Tekens aan de Wand werd door de uitgever zo ge´nformeerd.

Home.